برج خنککن (Cooling Tower) دستگاهی است که برای کاهش دمای آب در گردش سیستمهای صنعتی و تهویه مطبوع استفاده میشود. این برجها با تبادل حرارت و تبخیر بخشی از آب، دمای سیال را پایین آورده و دوباره به چرخه بازمیگردانند.

وظیفه اصلی: دفع حرارت اضافی آب کندانسور یا فرآیندهای صنعتی به جو از طریق تماس با هوا .
کاربردها: نیروگاهها، پالایشگاهها، صنایع شیمیایی، کارخانهها و سیستمهای تهویه مطبوع .
مزایا: کاهش مصرف آب تازه، افزایش راندمان تجهیزات، جلوگیری از فشار حرارتی بر ماشینآلات و صرفهجویی در هزینههای نگهداری .
برجهای خنککن را میتوان بر اساس معیارهای مختلف دستهبندی کرد:
مکش طبیعی (Natural Draft): جریان هوا بهصورت طبیعی و بدون فن ایجاد میشود. معمولاً در برجهای بزرگ نیروگاهی.
مکش مکانیکی (Mechanical Draft): جریان هوا توسط فن ایجاد میشود. شامل:
فن محوری (Axial Fan): هوا بهصورت مستقیم از برج عبور میکند.
فن سانتریفیوژ (Centrifugal Fan): هوا با فشار و زاویه وارد برج میشود.
جریان متقاطع (Cross Flow): آب از بالا به پایین و هوا از طرفین وارد میشود.
جریان مخالف (Counter Flow): آب از بالا و هوا از پایین وارد شده و در خلاف جهت حرکت میکنند.
مدار باز (Open Circuit): آب مستقیماً با هوا تماس دارد و بخشی از آن تبخیر میشود.
مدار بسته (Closed Circuit): آب درون کویلها جریان دارد و با هوا تماس مستقیم ندارد؛ مناسب برای کاهش رسوب و آلودگی.
فایبرگلاس: سبک، مقاوم در برابر خوردگی و مناسب برای فضاهای کوچک.
بتنی: بسیار مقاوم و مناسب برای برجهای بزرگ نیروگاهی.
فلزی (گالوانیزه یا استیل): مقاوم اما نیازمند نگهداری ضدزنگ.
ظرفیت حرارتی مورد نیاز (تناسب با بار حرارتی سیستم).
شرایط آب و هوایی محل نصب (رطوبت و دما).
مصرف آب و انرژی (بهینهسازی هزینهها).
فضای نصب و جنس بدنه (دوام و نگهداری آسان).